This is some flash content - you'll need the flash plugin to see it


Informacje weterynaryjne

Schorzenia bydła cz. III – Gorączka Q



Chorobę wywołuje Coxiella burnetti, bakteria wykazująca wysoką odporność na niekorzystne warunki środowiska zewnętrznego, w którym po opuszczeniu żywego organizmu przez długi czas zachowuje swoje chorobotwórcze właściwości. Rezerwuarem są nie udomowione kręgowce, zwłaszcza przeżuwacze, ptaki i gryzonie. Zakażenie przenoszą też kleszcze. Ważną drogą rozprzestrzeniania choroby jest wdychanie przez inne zwierzęta i ludzi drobin wysuszonego kału domowych przeżuwaczy z kurzem oraz kontakt z poronionymi płodami, wodami płodowymi i łożyskami w okresie porodów. Źródłem zakażenia może być również nie pasteryzowane mleko od krów, kóz i owiec oraz  wyprodukowane z tego mleka sery. Znaczącym rezerwuarem zarazka są bytujące w pomieszczeniach inwentarskich gryzonie, od których zarażają się koty.

U człowieka choroba przebiega z objawami grypowymi i w 2% przypadków może prowadzić do zapalenia mięśnia sercowego i zgonów. Mogą też wystąpić objawy neurologiczne, a w postaci przewlekłej - zapalenie wsierdzia, stawów, szpiku kostnego i wątroby. W przypadku zakażeń ciężarnych kobiet może dochodzić do poronień, przedwczesnych porodów i problemów zdrowotnych u noworodków.

W przeważającej liczbie przypadków zakażenie Coxiella burnetti u zwierząt ma  charakter bezobjawowego nosicielstwa i tylko w sprzyjających warunkach dochodzi do powstawania ognisk klinicznej postaci gorączki Q.  U krów, owiec i kóz najczęściej występują ronienia w późnym okresie ciąży i przedwczesne porody. Obserwuje się również zamieranie zarodków i płodów, oraz słabą żywotność noworodków. Rozwijający się u samic stan  zapalny macicy prowadzi do niepłodności.
W Europie chorobę stwierdzano dotychczas: W 1974 roku na Cyprze, gdzie wystąpiły przypadki poronień u owiec i kóz oraz doszło do zachorowania 78 żołnierzy brytyjskich stacjonujących w tym kraju w ramach sił rozjemczych. Szacuje się, że we Francji zakażenie Coxiella burnrtti w kilku procentach przypadków jest przyczyną ronień u krów, owiec i kóz. Do największej liczby zachorowań doszło w 2009 roku w Holandii, w fermach kóz mlecznych. Chorobę stwierdzono w około 60 fermach tych zwierząt, a w czasie jej zwalczania dokonano uboju około 40.000 kóz. Jednocześnie wykryto około 3300 przypadków zakażeń u ludzi, z czego w 6 przypadkach doszło do zgonów. Tamtejsze władze uznały, że najważniejszym źródłem zakażenia dla ludzi są właśnie fermy kóz mlecznych. Także w Niemczech rozpoznano w ostatnich latach zwiększoną liczbę zakażeń.
Gorączkę Q stwierdza się również w naszym kraju. W południowo-wschodniej Polsce na przełomie roku 2008-2009 wystąpiły liczne ogniska choroby objawiające się ronieniami u bydła i zachorowania u osób z obsługi.  
Zapobieganie.

Liczba zarazków w środowisku jak i liczba zakażeń może być zredukowana poprzez systematyczne oczyszczanie i dezynfekcję pomieszczeń dla zwierząt, zwłaszcza stanowisk, na których odbywają się porody, izolację zwierząt w okresie okołoporodowym, a także unieszkodliwianie poprzez spalanie poronionych płodów i nieżywych noworodków oraz łożysk tak, aby nie zjadały tego koty, psy i gryzonie. Wskazane jest systematyczne wykonywanie zabiegów deratyzacji. Zwierzęta wprowadzane do stada z zewnątrz powinny być poddane kwarantannie.

W Polsce zachorowania na gorączkę Q podlegają obowiązkowi  rejestracji. Ponadto  Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozporządzeniem z dnia 24 czerwca 2010 r. włączył tę chorobę do wykazu jednostek chorobowych, w kierunku których prowadzi się badania kontrolne zakażeń zwierząt.

Józef Matyskieła  Lekarz weterynarii